Τι είναι ο φαρμακευτικός τρόμος (τρέμουλο);
Ένας σημαντικός αριθμός φαρμάκων μπορούν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη (ή στην επίταση προϋπάρχοντος) τρόμου. Εξαιτίας των διαφορετικών μηχανισμών δράσης των υπεύθυνων ουσιών, τα κλινικά χαρακτηριστικά και η βαρύτητα των φαρμακευτικών τρόμων ποικίλλουν. Ωστόσο, στην κλινική πράξη, οι συνηθέστερες μορφές είναι οι εξής:
- Τρόμος που προσβάλλει συμμετρικά τα άνω άκρα και αποτελεί ουσιαστικά επιδείνωση του πολύ λεπτού, ελάχιστα ορατού φυσιολογικού τρόμου (ονομάζεται ενισχυμένος φυσιολογικός τρόμος).
- Τρόμος που μοιάζει με εκείνον της νόσου Parkinson και σχετίζεται κυρίως με τη λήψη φαρμάκων που επιδρούν στο ντοπαμινεργικό σύστημα του εγκεφάλου. Μπορεί να είναι συμμετρικός ή ασύμμετρος και συχνά συνοδεύεται από συμπτώματα όπως βραδύτητα κινήσεων, μυική δυσκαμψία ή αστάθεια.
Γράφει ο νευρολόγος Ανδρέας Π. Μούστρης
Κατηγορία: Κινητικές διαταραχές
Ο φαρμακευτικός τρόμος μπορεί να εμφανιστεί είτε σε μικρό χρονικό διάστημα μετά την έναρξη λήψης ενός φαρμάκου είτε καθυστερημένα. Συνήθως επιτείνεται με την αύξηση της δόσης και βελτιώνεται ή υποστρέφει με τη μείωσή της. Σε γενικές γραμμές, δεν έχει την τάση να επεκτείνεται ή να επιδεινώνεται βραδέως με την πάροδο του χρόνου.
Ποια είναι τα συνήθη φάρμακα που προκαλούν τρόμο;
1. Αντικαταθλιπτικά και σταθεροποιητικά του συναισθήματος
- Εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRIs)
- Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά
- Βουπροπιόνη
- Λίθιο
2. Αντιεπιληπτικά
- Βαλπροϊκό οξύ
3. Αντιαρρυθμικά
- Αμιωδαρόνη
- Προκαϊναμίδη
- Μεξιλετίνη
4. Βρογχοδιασταλτικά
- Εισπνεόμενοι β-αγωνιστές (σαλβουταμόλη, σαλμετερόλη)
- Θεοφυλλίνη
5. Χημειοθεραπευτικά
- Κυταραβίνη
- Θαλιδομίδη
- Ιφωσφαμίδη
- Ταμοξιφαίνη
6. Ανοσοκατασταλτικά
- Κυκλοσπορίνη
- Tacrolimus
7. Στεροειδή και ορμόνες
- Προγεστερόνη και μεδροξυπρογεστερόνη
- Καλσιτονίνη
- Κορτιζόνη (συνήθως σε μεγάλες δόσεις)
8. Φάρμακα που επιδρούν στο ντοπαμινεργικό σύστημα του εγκεφάλου
- Τυπικά (παλαιά) και άτυπα (νεότερα) αντιψυχωσικά
- Μετοκλοπραμίδη
- Κινναριζίνη
- Φλουναριζίνη
- Τετραβεναζίνη
Πώς γίνεται η διάγνωση του φαρμακευτικού τρόμου;
Το πιο σημαντικό βήμα για την διερεύνηση ενός τρόμου είναι η λήψη αναλυτικού ιστορικού και η λεπτομερής νευρολογική εξέταση. Πολλές φορές, η συσχέτιση ενός φαρμάκου με τα συμπτωμάτα είναι προφανής και δεν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος. Ωστόσο, μερικές φορές είναι αναγκαία η διενέργεια εξετάσεων προκειμένου να αποκλειστεί η ύπαρξη υποκείμενων διαταραχών ή παθήσεων που προκαλούν τρόμο.
Πώς αντιμετωπίζεται ο φαρμακευτικός τρόμος;
Η επιλογή της θεραπευτικής αντιμετώπισης εξαρτάται από διάφορους παράγοντες:
- το είδος του τρόμου.
- τις επιπτώσεις στη λειτουργικότητα και την κοινωνική ζωή.
- τη σοβαρότητα της πάθησης για την οποία χορηγείται το τρομογόνο φάρμακο.
- την ύπαρξη εναλλακτικών φαρμακευτικών επιλογών (για την πάθηση για την οποία χορηγείται το υπεύθυνο φάρμακο).
Η ιδανική θεραπευτική επιλογή συνίσταται σε απόσυρση του υπεύθυνου φαρμάκου, η οποία στις περισσότερες περιπτώσεις οδηγεί σε υποστροφή του τρόμου εντός ημερών ή εβδομάδων. Εάν υπάρχει ανάγκη συνεχούς φαρμακευτικής θεραπείας και ο τρόμος είναι ήπιος, τότε μπορεί να συστηθεί παρακολούθηση και επανεκτίμηση των συμπτωμάτων ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Εάν ο τρόμος προκαλεί προβλήματα στην καθημερινότητα τότε οι θεραπευτικές επιλογές συνίστανται σε:
- Μείωση της δόσης του τρομογόνου φαρμάκου (ενδέχεται να οδηγήσει σε αποδεκτή μείωση της έντασης ή υποστροφή του τρόμου).
- Αντικατάσταση του φαρμάκου από κάποιο άλλο που δεν προκαλεί τρόμο.
- Συνέχιση της αγωγής και έναρξη θεραπείας με φάρμακα που καταστέλλουν τον τρόμο.
Διαβάστε περισσότερα για τα είδη, αίτια και τη θεραπεία του τρόμου.
