Νευρολόγος: τι εξετάζει και με ποιες παθήσεις ασχολείται;

Αρχική / Άρθρα & εξελίξεις / Νευρολόγος: τι εξετάζει και με ποιες παθήσεις ασχολείται;

Με ποιες παθήσεις ασχολείται ο νευρολόγος;

Η Νευρολογία είναι ο κλάδος της Ιατρικής που έχει ως γνωστικό αντικείμενο τις παθήσεις του κεντρικού και περιφερικού νευρικού συστήματος. Το κεντρικό νευρικό σύστημα περιλαμβάνει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό, ενώ το περιφερικό περιλαμβάνει τα διάφορα νεύρα, τις νευρομυικές συνάψεις και τους μυς.

Γράφει ο νευρολόγος Ανδρέας Π. Μούστρης
Κατηγορία: Άρθρα και εξελίξεις

Συνήθεις παθήσεις ή συμπτώματα που εξετάζει ο νευρολόγος είναι τα ακόλουθα:

  • Διαταραχές της μνήμης, νόσος Αλτσχάιμερ και άλλα ανοϊκά σύνδρομα
  • Νόσος Πάρκινσον και κινητικές διαταραχές  (τρέμουλο, τικ, ακούσιες κινήσεις, κ.ά)
  • Αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
  • Πονοκέφαλος
  • Επιληψία και διαταραχές του επιπέδου συνείδησης
  • Σκλήρυνση κατά πλάκας και απομυελινωτικές παθήσεις
  • Ζάλη, ίλιγγος και διαταραχές της ισορροπίας
  • Διαταραχές του ύπνου
  • Μουδιάσματα
  • Μυική αδυναμία
  • Προβλήματα στην όραση ή στην κίνηση των οφθαλμών  (διπλωπία, οπτική νευρίτιδα, κ.ά)
  • Περιφερικές νευροπάθειες
  • Μυασθένεια και μυοπάθειες
  • Παθήσεις του νωτιαίου μυελού

Η ειδικότητα της Νευρολογίας στην Ελλάδα έχει 5ετή διάρκεια εκπαίδευσης (μετά τη λήψη του πτυχίου Ιατρικής). Κατά το χρονικό αυτό διάστημα, ο ιατρός ασκείται αρχικά στην Παθολογία, κατόπιν στην Ψυχιατρική και τελικά στο κύριο γνωστικό αντικείμενο, τη Νευρολογία. Μετά το πέρας της ειδικότητας, ορισμένοι νευρολόγοι μετεκπαιδεύονται ώστε να αποκτήσουν εξειδίκευση σε συγκεκριμένους τομείς της Νευρολογίας. Παραδείγματα εξειδικεύσεων είναι η επιληπτολογία, οι κινητικές διαταραχές, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, η νευροφυσιολογία, κτλ.

Τι είναι η νευρολογική εξέταση;

Η διάγνωση των νευρολογικών παθήσεων στηρίζεται κατά κύριο λόγο στη λήψη ιστορικού και στη νευρολογική εξέταση. Η τελευταία συνίσταται σε μια σειρά από ανώδυνες δοκιμασίες, με τις οποίες εκτιμάται η λειτουργικότητα του νευρικού συστήματος. Ο νευρολόγος χρησιμοποιεί συνήθως ιατρικά εργαλεία, όπως, φακό, σφυράκι, διαπασών και οφθαλμοσκόπιο. Η έκταση της εξέτασης εξαρτάται κυρίως από το είδος των συμπτωμάτων και τις ενδεχόμενες υποκείμενες παθήσεις.

Η νευρολογική εξέταση ρουτίνας περιλαμβάνει συνήθως τον έλεγχο των ακολούθων:

  • Ανώτερες νοητικές λειτουργίες (συνήθως δεν υπάρχει ανάγκη για συγκεκριμένα τεστ)
  • Στάση του σώματος, βάδιση και ισορροπία
  • Εγκεφαλικές συζυγίες:
    • Κινητικότητα και βυθός των οφθαλμών
    • φωτοκινητικά αντανακλαστικά των κορών
    • οπτικά πεδία
    • μυς και αισθητικότητα του προσώπου
    • γλώσσα και φάρυγγας
    • κινήσεις κεφαλής και ώμων
  • Μυικός τόνος και μυική ισχύς
  • Μυική συνέργεια
  • Τενόντια και πελματιαία αντανακλαστικά
  • Αισθητικότητα

 

Χειρουργεί ο νευρολόγος;

Όχι.

Η χειρουργική αντιμετώπιση παθήσεων του νευρικού συστήματος γίνεται από Νευροχειρουργό. Ο νευρολόγος ενδέχεται να παραπέμψει έναν ασθενή για νευροχειρουργική εκτίμηση ή να συστήσει νευροχειρουργική αντιμετώπιση. Σε αρκετές περιπτώσεις, είναι αναγκαία η στενή συνεργασία ανάμεσα στις δύο ειδικότητες.

Είναι ο νευρολόγος ψυχίατρος;

Παλαιότερα, η Νευρολογία και η Ψυχιατρική αποτελούσαν ενιαία ιατρική ειδικότητα. Η εκπαίδευση των ιατρών οδηγούσε στην απόκτηση του τίτλου του Νευρολόγου-Ψυχιάτρου και στο δικαίωμα άσκησης και των δύο ειδικοτήτων. Ωστόσο, οι εξελίξεις σε αμφότερα τα επιστημονικά πεδία, σε συνδυασμό με την ανάγκη για περισσότερη εξειδίκευση, κατέστησαν αναγκαίο το διαχωρισμό τους. Στη χώρα μας, η Νευρολογία και η Ψυχιατρική είναι ξεχωριστές ειδικότητες για περισσότερα από 30 έτη.

Νευρολογία και Ψυχιατρική: σε τι διαφέρουν και πού συναντώνται;

Ουσιαστικά και οι δύο ιατρικοί κλάδοι έχουν ως αντικείμενο διαταραχές ή νοσήματα που πηγάζουν από το ίδιο όργανο του ανθρώπινου σώματος, τον εγκέφαλο.  Η διάκριση ανάμεσα στο τι αποτελεί αντικείμενο της κάθε ειδικότητας, μπορεί να γίνει αδρά με βάση τα εξής:

  • Φαινομενολογία των συμπτωμάτων:
    Η Ψυχιατρική εστιάζει σε διαταραχές του συναισθήματος, της συμπεριφοράς και της σκέψης (για παράδειγμα άγχος, κατάθλιψη, παραληρητικές ιδέες, κρίσεις πανικού, μανία, ακουστικές ψευδαισθήσεις). Τα συνηθέστερα νευρολογικά συμπτώματα αναφέρθηκαν στην πρώτη παράγραφο του άρθρου.
  • «Οργανικότητα» των συμπτωμάτων:
    Ο όρος «οργανικότητα» αναφέρεται στις περιπτώσεις στις οποίες τα συμπτώματα σχετίζονται με την ύπαρξη αναγνωρίσιμης βλάβης στο νευρικό σύστημα. Σε γενικές γραμμές,  η Ψυχιατρική ασχολείται κατά κύριο λόγο με παθήσεις χωρίς σαφές οργανικό υπόστρωμα, ενώ η Νευρολογία ασχολείται με οτιδήποτε έχει να κάνει με ανιχνεύσιμες βλάβες.

Επισημαίνεται ωστόσο ότι τα παραπάνω κριτήρια δεν είναι απόλυτα.  Επιπρόσθετα, η έννοια της «οργανικότητας» υπόκειται σε διαρκή αναθεώρηση καθώς βελτιώνονται οι διαγνωστικές μέθοδοι και ανακαλύπτονται νέα στοιχεία για την παθογένεια των νοσημάτων του νευρικού συστήματος.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η συνεργασία ανάμεσα στους νευρολόγους και τους ψυχιάτρους είναι πολύ συχνή, καθώς αρκετές ψυχιατρικές διαταραχές εκδηλώνονται με νευρολογικά συμπτώματα και αντίστροφα.  Επίσης, δεν είναι σπάνια η εμφάνιση μικτής (νευρο-ψυχιατρικής) συμπτωματολογίας. Τα παρακάτω παραδείγματα καταδεικνύουν την στενή σχέση της Νευρολογίας με την Ψυχιατρική:

  • Λειτουργικές διαταραχές:
    Οι λειτουργικές διαταραχές μπορούν να εκδηλωθούν με συμπτώματα που άπτονται διαφόρων ιατρικών ειδικοτήτων. Στα εξωτερικά νευρολογικά ιατρεία είναι ιδιαίτερα συνήθεις, αποτελώντας περίπου το 15% όλων των επισκέψεων. Εναλλακτικά ονομάζονται και «ψυχογενείς» διαταραχές, κάτι που σημαίνει ότι τα συμπτώματα οφείλονται σε ψυχικούς (και όχι οργανικούς) παράγοντες. Συχνά πρόκειται περί αιμωδιών (μουδιασμάτων), παροξυσμικών μυικών σπασμών που μοιάζουν με επιληπτικές κρίσεις, ακούσιων κινήσεων ή τύφλωσης. Ο νευρολόγος εκτελεί τον απαραίτητο έλεγχο προκειμένου να αποκλείσει την οργανικότητα, θέτει τη διάγνωση, εξηγεί τη φύση του προβλήματος στον ασθενή και συστήνει τη θεραπευτική αντιμετώπιση από ψυχίατρο.
  • Μεταιχμιακή (λιμβική) εγκεφαλίτιδα:
    Είναι μια ασυνήθης νοσολογική οντότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από υποξεία εγκατάσταση ψυχιατρικών συμπτωμάτων, έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών και εμφάνιση επιληπτικών κρίσεων. Πολλές φορές τα ψυχιατρικά συμπτώματα προηγούνται, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να παραπέμπονται αρχικά για ψυχιατρική εκτίμηση.  Ωστόσο, η μεταιχμιακή εγκεφαλίτιδα είναι ένα νευρολογικό σύνδρομο, οφειλόμενο στην πυροδότηση αυτοάνοσων μηχανισμών. Ο ψυχίατρος υποψιάζεται ή διαπιστώνει την ύπαρξη οργανικότητας και παραπέμπει σε νευρολόγο για περαιτέρω διερεύνηση και αντιμετώπιση.
  • Σύνδρομο Τουρέτ (Gilles de la Tourette):
    Είναι μια χρόνια διαταραχή με έναρξη συνήθως κατά την παιδική ηλικία. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι τα πολλαπλά τικ. Τα τικ συνιστούν κατ’ ουσίαν ακούσια νευροβιολογικά φαινόμενα – η αιτιολογία τους είναι νευρολογική και έχει ισχυρή γενετική βάση.  Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό ατόμων με σύνδρομο Tourette εμφανίζει επιπλέον ψυχιατρικά συμπτώματα (ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, ελλειμματική προσοχή και υπερκινητικότητα).

Send this to a friend